Bernard „Berni“ Sanders (1941, Bruklin) američki je političar i aktivista, najdugovečniji nezavisni član u istoriji američkog Kongresa i jedna od najuticajnijih figura progresivne levice u Sjedinjenim Državama. Svojom poluvekovnom karijerom, izgrađenom na doslednoj kritici ekonomske nejednakosti i korporativne moći, transformisao je američki politički diskurs, uvodeći ideje demokratskog socijalizma u mejnstrim debatu. Rođen u Bruklinu, u Njujorku, u radničkoj porodici jevrejskih imigranata iz Poljske, Sanders je odrastao svestan ekonomskih poteškoća, što je presudno oblikovalo njegovu političku filozofiju.

Njegovo političko buđenje dogodilo se tokom studija na Univerzitetu u Čikagu šezdesetih godina, gde je postao aktivan u Pokretu za građanska prava. Učestvovao je u čuvenom Maršu na Vašington 1963. godine, koji je predvodio Martin Luter King Mlađi, i organizovao proteste protiv rasne segregacije u svom kampusu. Ta rana iskustva borbe za socijalnu pravdu postavila su temelje njegove celokupne karijere. Nakon diplomiranja i preseljenja u Vermont krajem šezdesetih, radio je različite poslove, uključujući stolara i dokumentaristu, pre nego što je ušao u politiku kroz levičarsku partiju Liberti Junion.

Nakon nekoliko neuspešnih kandidatura, njegov politički proboj dogodio se 1981. godine, kada je kao nezavisni socijalista, sa razlikom od samo deset glasova, izabran za gradonačelnika Burlingtona, najvećeg grada u Vermontu. Tokom svoja četiri mandata, stekao je reputaciju pragmatičnog i efikasnog lidera koji je uspešno sprovodio progresivne politike, poput ulaganja u pristupačno stanovanje i revitalizacije gradskog centra, dokazujući da njegove ideje mogu funkcionisati u praksi. Ovaj uspeh lansirao ga je na nacionalnu scenu.

Godine 1990. izabran je u Predstavnički dom američkog Kongresa, gde je služio do 2007, kada je postao senator. Kao jedini nezavisni član, koji se ideološki povezivao sa demokratama, izgradio je prepoznatljiv imidž beskompromisnog kritičara statusa kvo. Glasao je protiv rata u Iraku, protiv deregulacije Vol Strita i protiv trgovinskih sporazuma za koje je smatrao da štete američkim radnicima. Njegov pojam „demokratskog socijalizma“ nije podrazumevao državno vlasništvo nad industrijom, već usvajanje socijalno-demokratskih modela po uzoru na skandinavske zemlje, sa univerzalnom zdravstvenom zaštitom, besplatnim visokim obrazovanjem i snažnom socijalnom sigurnosnom mrežom.

Iako je decenijama bio poznat kao usamljeni glas na margini, njegova poruka je eksplodirala na nacionalnom nivou tokom predsedničkih kampanja 2016. i 2020. godine. Pozivajući na „političku revoluciju“ protiv „klase milijardera“, inspirisao je masovni pokret, posebno među mladim glasačima, i prikupio milione dolara kroz male donacije građana. Iako nije osvojio nominaciju Demokratske stranke, njegov uticaj je bio ogroman – trajno je pomerio agendu stranke ulevo i pokazao da su njegove ideje o ekonomskoj pravdi i socijalnoj državi postale centralni deo američke političke debate. Berni Sanders ostaje jedna od najdoslednijih i najprepoznatljivijih figura američke politike, simbol otpora establišmentu i borbe za društvo koje, kako često kaže, „radi za sve, a ne samo za one na vrhu“.

KNJIGE BERNIEJA SANDERSA

Outsider in the White House (1997, reizdanje 2015)
Naša revolucija: budućnost u koju verujemo (Our Revolution: A Future to Believe In, 2016)
The Bernie Sanders Guide to Political Revolution (2017)
Where We Go from Here: Two Years in the Resistance (2018)
It's OK to Be Angry About Capitalism (2023)