Pride against Prejudice
Projekat „Pride Against Prejudice: Literature as a Means of Women's Empowerment” donosi devet izuzetnih knjiga savremenih autorki, sa ciljem da afirmiše žene u svim segmentima književne industrije i da promoviše rodnu ravnopravnost u oblasti kojom i dalje pretežno upravljaju muškarci. Poseban fokus stavljen je na glasove ukrajinskih spisateljica, u svetlu aktuelnog rata u Ukrajini.
Publika će imati priliku da čita nagrađivana dela evropske književnosti: Kraljica u bekstvu Violein Huisman, Porodični rečnik Natalije Ginzburg, Govor Kerstin Prajvus, Plima Inge Abele, Kraljica baca peglu Dorote Maslovske, Antarktik ljubavi Sare Stridsberg i Moji muškarci Viktorije Ćelan. Posebno mesto zauzimaju dve knjige najznačajnijih ukrajinskih autorki – zbirka poezije Madona sa raskršća Line Kostenko i zbirka priča Sestro, sestro Oksane Zabuško – koje će biti objavljene u dvojezičnom izdanju. Izdanja ovih knjiga su donirana organizacijama koje pomažu ukrajinskim izbeglicama u Srbiji i širom Evrope.
Ništa manje važno mesto u ovom projektu ne zauzimaju ni prevoditeljke, bez kojih ove kulturološke veze između Srbije i drugih evropskih zemalja (Ukrajine, Poljske, Švedske, Norveške, Nemačke, Francuske i Letonije) ne bi bile ostvarene. Milena Ivanović, Milenka Kostić, Gordana Subotić, Jelena Jović, Svetlana Tot, Verica Tričković, Ratka Krsmanović Isailović, Ljubica Đurić i Vesna Stamenković omogućile su čitaocima u Srbiji da čuju velike evropske ženske književne glasove.
Dok se položaj žena u književnosti u Srbiji polako menja , ovaj projekat želi da otvori još više prostora za njihove glasove. Kroz prevod, izdavanje i promociju ovih značajnih dela, „Pride Against Prejudice” teži da poveća saradnju među autorkama i prevoditeljkama na međunarodnom nivou i da podseti domaću publiku koliko je važno da rodna ravnopravnost bude stvarnost, a ne samo ideal.
prevod: Ljubica Đurić
Lepa i magnetična Katrin previše puši, prebrzo vozi, suviše se smeje i previše ekstravagantno voli. Haotična, zagonetna i veća od života, ona je žena kojoj je „draže bilo da se udavi, nego da živi u mirnim vodama”. Ipak, kada je hospitalizuju nakon trećeg razvoda i mentalnog sloma, sve se menja. Upravo u toj tački, u kojoj svedočimo gašenju jedne vatrene nezauzdane ženske prirode, krije se pravi početak ovog romana. Ono što se isprva predstavlja kao veličanstveni spomenik ženi koja je ceo život provela u bekstvu, na širem planu ukazuje se kao porodična povest. Jer naratorka ove priče zapravo je Katrinina ćerka Violen.
Kombinujuću spektakularnu žestinu jezika, sa crtom crnog humora i zadivljujućom emocionalnom hrabrošću, Violen Uisman nam u svojoj debitantskoj prozi, zagnjurenoj duboko u detinjstvo i odrastanje sa harizmatičnim, manično depresivnim roditeljem, nudi senzibilno i pronicljivo propitivanje ženstvenosti i majčinstva. Kroz tri dela ove hrabre autofikcije, perspektiva naratorke menja se od dečje naivnosti, preko adolescentskog otpora prema majci do prihvatanja i razumevanja koje donosi odraslo doba.
Ljubica Đurić rođena je 1985. godine u Beogradu, gde je završila studije Opšte lingvistike i Francuskog jezika i književnosti i na Filološkom fakultetu Univerziteta u Beogradu. Na istom fakultetu je stekla i zvanje doktora nauka 2019. godine. Od 2013. do 2016. radila je na Balkanološkom institutu SANU, a od 2016. godine radi kao asistent, a zatim, od 2020. godine, i kao docent na Katedri za romanistiku, Grupa za francuski jezik, književnost, kulturu, na Filološkom fakultetu u Beogradu. Do sada je prevela roman Slava Carstva Žana d’Ormesona (Plato Books 2016), i zbirku eseja Naličje i lice Albera Kamija (Kontrast izdavaštvo 2023).
prevod: Gordana Subotić
Jedna obična italijansko-jevrejska porodica, autorkina ali ne samo njena, prikazana je u ovoj knjizi s prisnošću, kroz specifičan jezik i rituale koji dele njeni članovi. Taj rečnik Levijevih postaće simbol njihove bliskosti i zajedništva u mračnim vremenima pred Drugi svetski rat i za vreme njega. Jačanje fašističke ideologije usko je povezano sa promenama u porodičnom životu, koji se iz ustaljene rutine survao u bezdan straha i neizvesnosti.
Natalija Ginzburg u Porodičnom rečniku osvjetljava i živote drugih intelektualaca, poput Đulija Einaudija i Čezarea Pavezea, pretvarajući ih u likove istovremeno krhke i snažne, humane a istorijski značajne. Kroz tragedije i gubitke, uključujući herojstvo sopstvenog supruga u antifašističkom otporu, ova knjiga, koja žanrovski izranja iz tačke susreta romana, memoara i autobiografije, ostaje svedočanstvo o otpornosti, nesalomivosti čovekovog vitalizma i trajnoj moći pripovedanja.
Gordana Subotić (1964) stekla je zvanje profesora komparativne književnosti na Filološkom fakultetu Univerziteta u Beogradu, poklanjajući posebnu pažnju italijanskoj književnosti. Poznata je kao prevodilac sa italijanskog jezika i urednik u izdavačkoj kući Evro Book, većma profilisanoj prema objavljivanju dela savremene italijanske književnosti. Nekoliko godina živela je i usavršavala se u Italiji. Prevela je više od sto knjiga proze i poezije. Sarađivala je sa najvećim brojem najuglednijih izdavačkih kuća u Srbiji. Neki od naslova koje je objavila su Iskusni momci i Put i nebo Pjera Paola Pazolinija, Čudesan život Izidora Zvižduka Enrika Janiela, Sitnice koje život znače Lorenca Maronea, Jerusalim Andrea Fredijanija, Pravilo senki Đulija Leonea i Poljubac smrti Roberta Savijana.
prevod: Verica Tričković
Zbirka Kerstin Prajvus nudi naturalističke i bizarne slike tela i njegovog razaranja, čime se egzistencijalna pitanja smeštaju u svakodnevni registar. Svet ove zbirke obiluje besmislenim nasiljem, koje se čini kao jedini moguć odgovor na sukob između čoveka i sveta i postaje integralni činilac teksta. Neobičan odnos autorke prema jeziku omogućava stvaranje upečatljivih pesničkih slika koje pomeraju kako način opažanja sveta tako i sam govor. O inventivnosti Govora svedoči i činjenica da je Nemačka akademija za jezik i poeziju ovu zbirku proglasila za jedno od najboljih poetskih ostvarenja 2012. godine.
Verica Tričković, rođena 1961. u Neravu, u Makedoniji, pesnikinja je i prevoditeljka. Njena poezija je objavljivana u književnim časopisima u Bosni i Hercegovini, Nemačkoj, Engleskoj, Hrvatskoj, Makedoniji, Crnoj Gori, Austriji, Poljskoj, Srbiji i Švajcarskoj. Tričković je zastupljena u godišnjaku nemačke savremene poezije Jahrbuch der Lyrik. Njene prve zbirke poezije Tražim deo neba, Inorog Bor 2001, i Lokvanj i pelen, Brankovo kolo, Sremski Karlovci 2007 objavljene su na srpskom jeziku. Nakon zbirki poezije Als rettete mich das Wort, 2011, i Im Steinvald, 2016, obe dvojezično na srpskom i nemačkom kod Leipziger Literaturverlag u Lajpcigu, piše isključivo na nemačkom jeziku. Godine 2022. je izdavačka kuća Gutleut Verlag u Frankfurtu objavila njenu zbirku poezije um | schrift. Brojni prevodi savremene nemačke poezije za književne časopise u Makedoniji, Crnoj Gori i Srbiji. Tričkovićeva je priredila, izabrala i najvećim delom prevela antologiju savremene nemačke poezije sam mrmor sam; Nemačka lirika 1999–2019, izdavačka kuća OKF Cetinje, Crna Gora 2021. Godine 2022. je nagrađena stipendijom Nemačkog prevodilačkog fonda za prevod zbirke poezije Anje Utler münden – entzüngeln, 2023. godine za prevod zbirke poezije Kerstin Prajvus Govor.
prevod: Vesna Stamenković
Višestruko nagrađivan, roman Plima savremene letonske spisateljice Inge Abele predstavlja tekstualni vrtlog slika i metafora, koji vas u talasima preplavljuje zapletima i obrtima, poznatim, makar u obrisima, iz kriminalističkih i ljubavnih romana, a istovremeno rasklimava čvrste okvire žanra insistirajući na jeziku, kako u opisima, tako i u uverljivo izvedenim dijalozima.
Ispripovedan u inverziji, u izvesnom hronološkom ogledalu, od kraja ka početku, sa povremenim digresijama i iz više različitih perspektiva, tekst nam otkriva prelomne tačke iz života junakinje Jeve, podvojene i haotične ličnosti sklone dugim šetnjama, melanholiji, nostalgiji i magnovenjima koja se pretaču u tekst u vidu nežnih rečenica, lutajućih motiva i repetitivnih pejzaža. Roman traži prepuštanje plimi, postupno nam otkrivajući kompleksnu motivaciju glavne junakinje, ali i zagonetnost centralnog zapleta, skiciranog oko ljubavnog trougla i misterioznog ubistva.
Vesna Stamenković rođena je u Beogradu 1977. godine. Studirala je španski jezik i književnost na Filološkom fakultetu u Beogradu. Književnim prevođenjem bavi se od 2006. godine. Prevodi beletristiku, humanistiku, poeziju i dečju književnost s engleskog, španskog i portugalskog jezika. Objavljivala je prevode u mnogim izdavačkim kućama, kao i u nekoliko uglednih časopisa za poeziju i književnost u zemlji i inostranstvu. Član je Udruženja književnih prevodilaca od 2006, a od 2009. ima status samostalnog umetnika. Aktivno učestvuje u radu Udruženja književnih prevodilaca, u čijoj je Upravi od 2011, a na mestu potpredsednice nalazila se od 2012. do 2016. godine. Sekretar je i Odbora za međunarodnu saradnju UKPS, koji svake godine organizuje tradicionalne Beogradske međunarodne prevodilačke susrete. Prevodila je autore poput Rejnalda Arenasa, Doroti Parker, Džonatana Frenzena, Fernanda Aramburua, Gabrijela Garsiju Markesa, Andresa Neumana, Fernanda Pesou i druge.
prevod: Jelena Jović
Roman Kraljica baca peglu Dorote Maslovske je kao rep pesma sa ulice, hvatajući ritam života u varšavskim blokovima, među ljudima bez lica i nade, on je brutalan i surov. Maslovska meša vulgarno i poetsko, reklame i mitove, svakodnevicu i apokalipsu, stvarajući šokantnu, ali zavodljivu sliku sveta u kojem junaci traže ljubav, dostojanstvo i sopstveno mesto u haosu. U drugi plan ulazi i sama autorka – em-si Doris – koja razbija iluzije, preuzima glas i pretvara roman u gorku pesmu o savremenoj Poljskoj, njenim društvenim lomovima i kolektivnim opsesijama.
Ovo nije priča o lepoti, već o njenom odsustvu. Nije roman o sreći, već o bolnoj potrebi da se bude primećen, voljen i živ. Maslovska donosi jezik ulice na književnu scenu, razbija norme i istovremeno nudi oštar komentar o tranzicijskoj stvarnosti, o padu ideala i o grotesknim snovima koji prekrivaju ruševine društva.
Kraljica baca peglu je knjiga koja se ne čita tiho – ona se sluša, kao glas pun besa i ironije, koji ne da mira ni čitaocu ni društvu koje opisuje.
Jelena Jović (1981) diplomirala je na grupi za poljski jezik i književnost na Filološkom fakultetu u Beogradu, gde i predaje; piše doktorat na temu postokolonijalnih studija i poljskog diskursa postzavisnosti; prevodi književno-istorijske monografije, antropološke studije i savremenu poljsku prozu (Joana Bator, Ščepan Tvardoh, Jacek Dukaj, Marćin Viha, Jacek Denel, Dorota Maslovska).
prevod: Svetlana Tot
Roman Antarktik ljubavi švedske spisateljice Sare Stridsberg uvodi nas u svet mračnih i maglovitih predela, glečera i spar nih šuma, močvara i jezera, u zagušljivu atmosferu izbrušenu jezikom metafora i mutnih slika, kroz koje tu i tamo probija svetlost. Sred tog magnovenja roman raskriva priču o femi cidu, ispripovedanom iz perspektive žrtve – mlade devojke Ini, heroinske zavisnice i prostitutke – koja se, ostavljena pod zemljom, pripovedno izmešta sa Zemlje, posmatrajući izda leka svet koji je ostao iza nje. U tom svetu pratimo život njenih roditelja, Ivana i Rakše, u potrazi za odgovorima o okolnostima zločina, ali i o sebi i drugima, pratimo odrastanje dvoje dece – Valea i Sulvejg – smeštenih u različitim hraniteljskim porodicama, pratimo ži vot ubice i pratimo povratak svemu što je dovelo do ubistva, iznova i iznova. Pomalo Snežana, pomalo Bogorodica, po malo Euridika – pripovedačica nas dovodi pred velike dileme književnih klasika, otvorene u kontekstu savremenog sveta, i sa pozicije društvene margine. Antarktik ljubavi je roman koji ne nudi odgovore, već konstantno pokreće pitanja, nji šući nas magičnim jezičkim predelima.
Svetlana Tot (Novi Sad, 1984) diplomirala je na Grupi za skandinavistiku Filološkog fakulteta Univerziteta u Beogradu, a književnim prevođenjem sa švedskog jezika bavi se od 2008. godine. Prevela je popularne slikovnice Svena Nurdkvista o Petsonu i Findusu, zatim priče iz serijala Mama Mu, kao i brojne romane za osnovce (Hedviga, Knjiga slučajnosti, Umetnost neviđeno niskih očekivanja itd.). Pored knjiga za decu prevodi i romane savremenih švedskih autora, među kojima su Agnes Lidbek, Lidija Sandgren, Stiv Sem-Sandberg i Maksim Grigorijev, kao i poeziju pesnikinja mlađe generacije. Živi u Novom Sadu, čita svuda.
prevod: Ratka Krsmanović Isailović
Priča o prvoj i jednoj od najvećih ženskih serijskih ubica u Americi, priča o Bel Gunes, poznatoj i kao Crna Udovica i Ženski Plavobradi, vodi čitaoca kroz mračne staze njenog uma. Junakinja napušta rodna norveška sela i odlazi preko okeana u potrazi za boljim životom i ljubavlju. Međutim, njen kompleksan unutrašnji svet uvek želi nešto više, što nijedan partner ne uspeva da joj pruži. Opsesivna žudnja i bolna usamljenost slivaju se u jezera mržnje u kojoj će se utapati Bel i njene žrtve.
Iako roman Moji muškarci pre svega tematizuje zastrašujuće kutke ljudskog uma, Viktorija Ćelan uspeva da ispriča ovu priču nežnim i melanholičnim lirskim stilom i time olakša čitaocu da se probije kroz gustu tamu Beline psihe.
Ratka Krsmanović Isailović diplomirala je na Grupi za skandinavske jezike i književnosti, na kojoj je 2010. godine magistrirala s temom u vezi sa prozom Tarjeja Vesosa. Članica je Udruženja književnih prevodilaca od 2013. Sa norveškog jezika prevela je književna dela Tarjeja Vesosa, Daga Sulstada, Justejna Gordera, Jensa Bjernebuea, Kore Sandel i nekolicine drugih autora i autorki. Živi u Montrealu.
prevod: Milenka Kostić
Madona sa raskršća donosi presek stvaralaštva Line Kostenko, jedne od ključnih figura ukrajinske poezije druge polovine 20. i početka 21. veka. U njenim stihovima vreme, pamćenje i prolaznost prepliću se sa ličnim iskustvom, dok se intimno i univerzalno neprestano ogledaju jedno u drugom. Kostenko piše sa retkom osetljivošću za unutrašnji život čoveka, ali i za svakodnevicu, prirodu i tihe ritmove postojanja koji nas oblikuju.
Ova poezija je istovremeno introspektivna i otvorena prema svetu, vođena snagom slikovitih metafora i moralnom ozbiljnošću. U njoj se prepoznaje posvećenost promišljanju smisla umetnosti i stvarala štva, naročito u vremenima istorijskih lomova. Kostenko svoje stihove gradi poput finog tkanja, u kojem se poetska imaginacija i iskustvena istina dopunjuju, stvarajući prostor za lično čitanje i tumačenje.
Izbor okupljen u ovoj knjizi pruža uvid u tematske i stilske vrhunce njenog opusa, ali i otvara vrata savremenim dilemama koje prevazilaze granice jednog naroda i jezika. Čitajući Madonu sa raskršća, susrećemo se sa poezijom koja nas podseća na snagu reči u traganju za smislom, lepotom i otpornošću – čak i kada se svet oko nas menja brže nego što ga možemo pojmiti.
Milenka Kostić (1993) rođena je u Bajinoj Bašti. Završi la je osnovne i master studije na Katedri za slavistiku Filološkog fakulteta u Beogradu, gde je od 2016. do 2021. radila kao saradnik u nastavi i urednik studentskog časo pisa. Danas se bavi književnim i stručnim prevođenjem.
prevod: Milena Ivanović
Oksana Zabuško, vodeća ukrajinska javna intelektualka, autorka uticajnog romana Terenska istraživanja ukrajinskog seksa, u ovoj zbirci istražuje kompleksne teme koje prožimaju nacionalnu i ličnu istoriju, ukorenjene u kolektivnom pamćenju i svakodnevnim iskustvima žena. U dugim, zavojitim rečenicama koje čitaoca uvode u složene unutrašnje svetove likova, autorka će najintimnije trenutke – porodične odnose, sestrinska rivalstva, osnaživanje ženskog identiteta kroz stalni dijalog sa svojim telom i spoljnim svetom – ukrstiti sa Majdanskom revolucijom, Narandžastom revolucijom, Rusko-ukrajinskim ratom, ne bi li prikazala kako se nacionalne traume reflektuju na ličnim nivoima.
Milena Ivanović je književni i stručni prevodilac, profesor ukrajinskog jezika na Filološkom fakultetu u Beogradu. Prevodi prozne i dramske tekstove. Sa ukrajinskog jezika je prevodila dela Jurija Andruhoviča, Katerine Bapkine, Oleksandra Bojčenka, Mikole Rjabčuka, Volodimira Viničenka, Jurija Viničuka, Vasilja Gabora i drugih autora.
