Prijateljstvo na distanci

Knjiga "Prijateljstvo na distanci" Sanje Radović nudi sveobuhvatan uvid u složene i dinamične odnose između Jugoslavije i Kine tokom Hladnog rata, u periodu od 1949. do 1980. godine. Autorka majstorski rasvetljava kako su dve socijalističke zemlje, uprkos geografskoj, kulturnoj i često ideološkoj distanci, gradile svoje veze u turbulentnom međunarodnom kontekstu.Početak odnosa (1949-1955) obeležen je nepriznavanjem i međusobnim optužbama, pri čemu je Kina Jugoslaviju smatrala "ideološkim otpadnikom" zbog Rezolucije Informbiroa. Međutim, autorka pokazuje da su postojali i rani, prikriveni pokušaji Beograda da uspostavi kontakte sa kineskim komunistima. Nakon kratkotrajnog "medenog meseca" tokom de-staljinizacije (1955-1958), odnosi ponovo ulaze u fazu zaoštravanja, a Kina etiketira Jugoslaviju kao "moderni revizionizam". Kulturna revolucija u Kini dodatno produbljuje izolaciju i čini Jugoslaviju "neprijateljem".Prelomni trenutak nastupa 1969. godine, kada sovjetska intervencija u Čehoslovačkoj i kinesko-sovjetski raskol menjaju dinamiku Hladnog rata. Kina, tražeći izlaz iz izolacije, okreće se Zapadu i prepoznaje Jugoslaviju kao važnog partnera. Kroz "pingpong diplomatiju", posetu Mirka Tepavca Kini 1971. godine, i Titovu aktivnu podršku kineskom članstvu u UN, odnosi se intenziviraju. Autorka detaljno analizira izazove ovog zbližavanja, uključujući neslaganja oko Bangladeša i upornost Kine u promociji "teorije tri sveta".Poseta Josipa Broza Tita Kini 1977. godine predstavlja vrhunac odnosa. Autorka ističe Titov lični trijumf i promenu kineske ideološke pozicije, koja konačno priznaje socijalistički karakter Jugoslavije i samoupravljanje. Uzvratna poseta Hua Guofenga Jugoslaviji 1978. godine dodatno učvršćuje veze. Ipak, knjiga ne previđa unutrašnje kineske borbe za vlast i uspon Deng Sjaopinga, što će uticati na kasnija jugoslovenska očekivanja.Ekonomski odnosi, u početku skromni, dobijaju na značaju posle 1977. godine, uz pokušaje diverzifikacije saradnje. Kulturna razmena, kroz baletske ansamble, likovne izložbe i filmove (posebno "Valter brani Sarajevo", koji stiče kultni status u Kini), pokazuje se kao izuzetno važan kanal za međusobno upoznavanje. Autorka naglašava da je "Valter brani Sarajevo" postao simbol jugoslovensko-kineskog prijateljstva. Obrazovna saradnja, uključujući razmene studenata i profesora jezika, doprinosi izgradnji kadrova sa poznavanjem kineskog jezika i kulture."Prijateljstvo na distanci" je izvanredna istorijska studija koja, koristeći bogatu arhivsku građu, pruža jedinstven uvid u kompleksnost Hladnog rata i sposobnost dveju zemalja da, uprkos brojnim preprekama, grade mostove saradnje. Knjiga je napisana pitkim stilom, čineći složene političke procese dostupnim širokom krugu čitalaca.