KNJIŽEVNA FANTASTIKA 10 (temat Stiven King)

"Književna fantastika" broj 10 donosi bogat pregled fantastične književnosti sa posebnim fokusom na Stivena Kinga povodom pedesetogodišnjice objavljivanja njegovog prvog romana "Keri". Časopis je organizovan u više tematskih celina koje istražuju istoriju, sadašnjost i budućnost žanra.

**Kingov temat** obuhvata pet stručnih tekstova koji analiziraju različite aspekte njegovog opusa. Matija Jovandić u "Transformacije Kerijete Vajt" prati put od Kingovog prvog, prvobitno odbačenog rukopisa do kulturnog fenomena koji je definisao horor žanr. Autor detaljno razmatra filmske i televizijske adaptacije, pokazujući kako svaka odražava tehnološke mogućnosti i društvene stavove svog vremena. Miloš Jocić u "Death Phobia" pruža antropološko-filozofsku analizu "Groblja kućnih ljubimaca", istražujući odnos prema smrti od srednjeg veka do danas i pokazujući kako King koristi horor da postavlja fundamentalna egzistencijalna pitanja. Harlan Elison postavlja provokativno pitanje zašto su filmske adaptacije Kingovih dela često loše, kritikujući kompromise filmske industrije i površnost prilaženja složenim psihološkim studijama. Goran Skrobonja deli lično svedočanstvo o prevođenju romana "To" i uticaju koji je King imao na razvoj domaće fantastike. Dejan Ognjanović nudi kritički pogled na Kingove slabosti – konzervativnu ideologiju, klišeizirane motive i problematičan stil, ali priznaje njegovu sposobnost da uhvati duh vremena i artikuliše kolektivne strahove.

**Prozni blok** donosi raznovrsne priče. Kingova "Mačak iz pakla" demonstrira majstorstvo u stvaranju napetosti kroz postupno eskaliranje užasa. Tananariv Du u "Jezeru želja" istražuje emocionalnu dubinu odnosa oca i ćerke kroz fantastični element magičnog jezera. Majkl Džon Harison u "Krizi" stvara distopijski London preplavljen tuđinskim entitetima, kombinujući New Wave eksperimentalizam i urbanu fantastiku. Domaći autori Ivan Nešić i Laura Barna doprinose svojim specifičnim glasovima – Nešić sa prepoznatljivim humorom koji meša horor i komediju, a Barna sa ekološki osvešćenom apokaliptičkom vizijom.

**Esejistički segment** donosi Nemanju Ćalića koji istražuje kako je Šekspir inspirisao naučnofantastična dela, pokazujući kako njegovo prisustvo ili odsustvo u budućim civilizacijama govori o njihovim vrednostima. Marijana Jelisavčić Karanović uporedno analizira antologije iz 1980. i 2017, pokazujući transformaciju srpskog horora od folklorno zasnovanog ka urbanom, psihološki orijentisanom, i kako istorijske okolnosti utiču na tematiku i ton.

**Intervjui** sa Ljiljanom Pešikan Ljuštanović pružaju uvid u etabliranje fantastike u akademskom kontekstu, dok razgovor sa Goranom Skrobonjom otkriva proces stvaranja "Firentinskog dubleta" koji meša istoriju, horor i detektivsku priču.

**Filmska kritika** Kare Kenedi analizira tri adaptacije "Dine" – Linčovu iz 1984, mini-seriju iz 2000. i Vilnevov film iz 2021, pokazujući specifične prednosti i mane svake u prenošenju Herbertove kompleksne vizije. **Strip kritika** Nikole Dragomirovića istražuje reprezentaciju snova u devetoj umetnosti, od Vinzora Makeja do Gejmenovog "Sendmena", pokazujući kako je strip posebno pogodan za reprezentaciju nesvesnog.

**Reportaža** Bojana Tarabića o 81. Worldconu u Čengduu pruža uvid u razmere kineske naučne fantastike i globalni uspeh Liju Cisina, postavljajući pitanja o budućnosti žanra u multipolarnom svetu.

**Prikazi izdanja** donose temeljne recenzije značajnih domaćih dela – Nešićevih "Pomalo strašnih priča", Tuševljakovićevog "Hangara za snove", Ognjanovićevih "Zadušnica" i drugih, kontekstualizirajući ih u širem polju domaće i svetske fantastike.

Časopis uspešno balansira između naučne rigoroznosti i pristupačnosti, između poštovanja prema velikim majstorima i otvaranja prostora za nove glasove, stavljajući srpsku fantastiku u kontekst svetskih dešavanja i potvrđujući njenu živost i potencijal.